Woningsplitsing als kans: hoe Ommen versoepelt en Raaltenaren vastlopen
Een prikkelende oproep om slim met onze bestaande woningen om te gaan — mét oog voor Sallandse kwaliteit.
Waarom dit nu speelt
De woningnood is nijpend. Tegelijk staan in het buitengebied van Raalte ruim opgezette huizen die zich uitstekend lenen voor vrijwillige woningsplitsing: één groot huis opdelen in twee (of meer) levensloopbestendige, betaalbare woningen. Dat voegt snel frontdeuren toe, zónder nieuwbouw in het groen. Klinkt logisch, toch?
In de praktijk lopen inwoners vast. Zonder extra woonbestemming is een afgesplitst deel juridisch geen zelfstandige woning. Banken financieren het dan niet en verkoop wordt lastig. Waar dit jaren terug soms nog lukte, zijn geldverstrekkers vandaag strenger — met als gevolg dat sommige gezinnen klem zitten in een huis dat ze niet kunnen verkopen of verdelen.
Wat Ommen wél doet
Buurgemeente Ommen heeft het beleid deze maand gemoderniseerd en zegt in het buitengebied voortaan “ja, mits”. Splitsen mag, onder duidelijke spelregels die landschap en veiligheid borgen. De kern:
- elke nieuwe woning heeft minimaal 300 m³ inhoud (geen ‘kippenhokken’).
- het gebouwvolume groeit niet: je verdeelt binnen de bestaande schil.
- het pand blijft ogen als één architectonisch geheel (geen optische twee-onder-een-kap).
- bijgebouwen blijven beperkt (per woning een cap op het totaal).
- voldoen aan het Bbl (brand, geluid, constructie) en landschappelijke inpassing (KGO-plan).
- de splitsing belemmert agrarische bedrijven niet.
Dit lost twee knelpunten tegelijk op: informele inwoonsituaties krijgen een fatsoenlijke status (en dus financierbaarheid), én er ontstaan juist die kleinere woningen waar starters en senioren naar zoeken — zonder extra verstening van het landschap.
En Raalte?
In Raalte is de route naar een extra woonbestemming in het buitengebied in de praktijk gekoppeld aan rood-voor-rood: elders m² aan schuren opkopen en slopen, in ruil voor een woning. Dat is prijzig en complex — een drempel die particuliere initiatiefnemers zelden nemen. Binnen de kernen botsen plannen vaak op het bestemmingsplan of parkeerdruk.
“Er is geen animo,” werd in 2021 geopperd. Maar aanvragen blijven juist uit vanwege die hoge drempels. Wie begint er aan een procedure die financieel nauwelijks rond te rekenen is? Intussen vergrendelt de financieringspraktijk informele inwoonsituaties: zonder woonbestemming geen hypotheek, zonder hypotheek geen verkoop. Dat is zuur voor inwoners die netjes willen legaliseren of een logische doorstroomstap willen zetten.
Misvattingen ontkracht
- “Het buitengebied slibt dicht.” Nee: splitsing speelt zich af bínnen bestaande gevels. Geen extra massa, wel extra woonkwaliteit.
- “Agrariërs worden beperkt.” Niet nodig: een ‘ja, mits’-kader borgt dat bedrijven niet gehinderd worden.
- “We krijgen doosjeswoningen.” Voorwaarden voor minimale inhoud en één architectonisch aanzicht houden de Sallandse maat en uitstraling overeind.
De winst voor Raalte
Met een modern, toetsbaar kader kan Raalte snel woningen toevoegen waar de vraag het grootst is, zónder extra bebouwing: starters vinden een instap, doorstromers kunnen kleiner wonen in de buurt, mantelzorg krijgt een waardige plek. En eigenaren krijgen rechtszekerheid: een gesplitste woning is dan ook juridisch en financieel een echte woning.
Zo kan het: vijf concrete stappen
- Voer een “ja, mits”-kader in voor buitengebied én kernen: minimale inhoud per woning, geen volumegroei, één architectonisch aanzicht, KGO-inpassing, Bbl, en geen hinder voor agrariërs.
- Maak woningsplitsing los van rood-voor-rood (dat blijft voor nieuw toevoegen). Interne splitsing kan via een lichter, sneller spoor.
- Legaliseer bestaande inwoonsituaties die voldoen aan de spelregels met een tweede woonbestemming. Dit haalt mensen uit de hypotheek-/verkoopspagaat.
- Start een laagdrempelige pilot met begeleiding en één-loketbeoordeling. Kortere doorlooptijd, voorspelbare kosten, duidelijke checklists.
- Monitor en evalueer op landschap, betaalbaarheid, agrarische belangen en verkeer. Laat cijfers en ervaringen het beleid bijsturen.
Een beeld dat past bij Salland
Woningsplitsing is geen sluiproute, maar een ambachtelijke manier van wonen toevoegen. Met liefde voor erfstructuur, houtwerk en kaplijnen kun je twee volwaardige woningen maken die samen nog steeds één karakteristieke boerderij vormen. Dat is precies de kracht: meer wonen, zelfde aanblik.
Veelgestelde vragen (kort en goed)
Wordt het drukker op het erf?
Er komen meer bewoners, maar geen extra schuren of woonvolumes. Voor verkeer en parkeren gelden passend te toetsen randvoorwaarden.
Is het veilig en bouwkundig verantwoord?
Ja, mits: elke aanvraag voldoet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (brandcompartimenten, geluid, constructie, ventilatie, etc.).
Wie profiteren er het meest?
Starters die betaalbaar willen instappen, senioren die kleiner maar vertrouwd willen wonen, en families die mantelzorg netjes willen regelen.
Slot: laat de handrem los
Ommen laat zien dat het kan: zorgvuldig, toetsbaar en mét behoud van kwaliteit. Raalte kan dezelfde winst boeken door woningsplitsing niet te zien als probleem, maar als precies-doen-wat-nodig-is. Geen extra stenen in het weiland, wel extra kansen achter bestaande gevels. Laten we het samen mogelijk maken — voor onze starters, onze ouders, onze buren.